Σεμινάριο Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Νεοελληνική Φιλολογία (Τρίτη 10-3-2026)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
Μεταπτυχιακό Colloquium
του ΠΜΣ Νεοελληνικής Φιλολογίας
του Τμήματος Φιλολογίας
Ακαδ. έτος 2025-26

Τρίτη 10 Μαρτίου 2026, στις 19:00

Στο Σπουδαστήριο ΜΝΕΣ
2ος όροφος Νέου Κτιρίου Φιλοσοφικής, αρ. 208

και στον σύνδεσμο zoom:

https://authgr.zoom.us/j/99534297698?pwd=QMDF1H8JxpFdbb1QgcmJDVs3Jnba7T.1

(Meeting ID: 995 3429 7698, Passcode: 960861)

Ομιλήτρια:
Γεωργία Γκότση
Καθηγήτρια Νεοελληνικής και Συγκριτικής Φιλολογίας,
Πανεπιστήμιο Πατρών

Εναλλακτικές αρχαιολογίες:
Οι «Στήλες» του Ολυμπίου Διός στην ελληνική ποίηση (1830-1933).

Ο μεγαλοπρεπής ναός του Ολυμπίου Διός («Ολυμπιείον»), που ολοκληρώθηκε και αφιερώθηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό στις αρχές του 2ου αι. μ.Χ., συνυφαίνεται για αιώνες με τη λατρευτική, πολιτειακή και πολιτισμική ζωή της Αθήνας. Η μελέτη της ιστορίας των χρήσεων και των ερμηνειών του έχει αναδείξει τη συνύπαρξη συσσωρευμένων στρωμάτων μνήμης στο αρχαίο ιερό και τον περιβάλλοντα χώρο του. Συνεισφέροντας στη μελέτη της «βαθιάς ιστορίας» του Ολυμπιείου, εξετάζω συγκριτικά δύο ποιητικές βιογραφήσεις του ναού του Ολυμπίου Διός από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, τις οποίες αντιπαραβάλλω με μια τρίτη, μοντερνιστική ποιητική σύλληψη του ίδιου ναού από τις αρχές του 20ού αιώνα. Κάθε μία από αυτές προσφέρει μια εναλλακτική αφήγηση του παρελθόντος του ναού. Στην ημιτελή σύνθεση «Προς την υπό λαίλαπος δεινής κρημνισθείσαν στήλην του Ολυμπίου Διός» του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη (γρ. 1876 – δημ. 1891), το μοιρολόγι της γκρεμισμένης από θύελλα (1852) κολόνας του ναού προσδίδει στο ιερό την ταυτότητα του μάρτυρα του έθνους. Σε αντίθεση με τον Λευκαδίτη δημιουργό που αντιλαμβάνεται το Ολυμπιείο ως σύμβολο της αλλοτινής ακμής, των παθών και της σύγχρονης πτώσης ενός ομοιογενούς νοούμενου ελληνισμού, στο ποίημά του η «Εκταφή (Ο Δερβίσης των Αθηνών)» (γρ. 1882/1883- εκδ. το 1885), ο λαοφιλής Αχιλλέας Παράσχος σκηνοθετεί τη χρήση του μνημείου ως δερβίσικης σκήτης κατά την ύστερη τουρκοκρατία. Ερμηνεύοντας ριζοσπαστικά τη διάσωση του ναού από την καταστροφή ως αποτέλεσμα της ισλαμικής ιεροποίησής του, ο ποιητής καθιστά δυνατή την ενσωμάτωση μιας θετικής εκδοχής του οθωμανικού παρελθόντος στο αφήγημα του έθνους. Στις «Στήλες του Ολυμπίου Διός» (1933) του Νικόλαου Κάλας οι «αμίλητοι όγκοι» και τα «βουβαμένα θρύψαλα» του αρχαίου τεμένους μετατρέπονται, εντελώς διαφορετικά, σε σημάδια του απόντος νοήματος, ιστορικού και προσωπικού, μέσα σε ένα αφιεροποιημένο παρόν.